Την 31 Δεκεμβρίου 2019, το γραφείο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) στην Κίνα, έμαθε για πρώτη φορά τα νέα για έναν άγνωστο μέχρι τότε ιό, που κρυβόταν πίσω από αρκετές περιπτώσεις πνευμονίας. Στις 9 Ιανουαρίου, το Γραφείο Ελέγχου Λοιμώξεων (ΓΕΛ) της Κίνας, δημοσίευσε την ακολουθία γονιδίων του κορωνοϊού COVID-19. Αυτό συνέβη τουλάχιστο δύο βδομάδες πριν τα πρώτα κρούσματα στη Δύση. Ο πίνακας που ακολουθεί δίνει το συνολικό χρονοδιάγραμμα.

Παρόλο ότι τα περισσότερα ΜΜΕ συσχετίζουν την έναρξη της επιδημίας με την εμφάνιση των 100 πρώτων κρουσμάτων, πιστεύομε ότι, αφού τα Κινεζικά στοιχεία ήταν διαθέσιμα, ο 1ος συναγερμός έπρεπε να ηχήσει όταν εμφανίσθηκαν τα πρώτα 10 κρούσματα στις μεγάλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για να έχομε συγκρίσιμα στοιχεία ανάλογα με τον πληθυσμό της κάθε χώρας, πήραμε την Ιταλία ως βάση και διαμορφώσαμε ισοδύναμα στοιχεία για τις άλλες χώρες (π.χ. Ελλάδα 1/6 και ΗΠΑ 6 φορές). Τα 100 κρούσματα που χρησιμοποιήθηκαν από τα ΜΜΕ ως αρχή της επιδημίας (που τα ονομάζομε 2ο συναγερμό) επίσης είναι προσαρμοσμένα. Για παράδειγμα: 696 κρούσματα στις ΗΠΑ, έναντι 32 στην Ελλάδα, για να πιάσομε τα δύο άκρα. Το επίπεδο πανικού τοποθετείται στα 10.000 κρούσματα και τουλάχιστο 1½ μήνα μετά από την πρώτη ειδοποίηση. Μερικές χώρες όπως η Νότιος Κορέα, Σιγκαπούρη και Χονγκ-Κονγκ και ναι, ακόμα και η Ελλάδα, αντέδρασαν γρήγορα παίρνοντας μέτρα για να σβήσουν την επιδημία και να καθυστερήσουν την καμπύλη. Άλλες όμως δεν έκαναν τίποτα.

ΧΩΡΑΓαλλίαΙταλίαΙσπανίαΗΠAΕλλάς
Πρώτα κρούσματα3 κρούσματα 25-Jan 3 2 κρούσματα 5-Jan 1 κρούσμα 01-Feb1 κρούσμα 23-Jan1 κρούσμα 27-Feb
Μέρες από ειδοποι-ηση Κίνας25 ημέρες25 ημέρες32 ημέρες23 ημέρες58 ημέρες
1ος Συναγερμός9   κρούσματα  22-Φεβ12 κρούσματα 22-Φεβ12 κρούσματα    17 Φεβ62 κρούσματα     29 Φεβ3 κρούσματα    28 Φεβ
Μέρες από ειδοποι-ηση Κίνας53 ημέρες53 ημέρες48 ημέρες60 ημέρες59 ημέρες
2ος Συναγερμός191 cases 1 Μαρ124 cases 24 Feb114 cases 1 Μαρ696 cases 11 Μαρ32 cases 6 Μαρ
Μέρες από 1ο Συναγερμό8 ημέρες2 ημέρες13 ημέρες11 ημέρες7 ημέρες
1ος Πανικός  12475 κρούσματα 21 Μαρ10149 κρούσματα 11 Μαρ9191 κρούσματα  17 Μαρ63570 κρούσματα 26 Μαρ  ΧΩΡΙΣ ΠΑΝΙΚΟ
Μέρες από 1η περίπτωση55 ημέρες45 ημέρες45 days ημέρες62 ημέρες 

Αναπαράγομε παρακάτω ένα Γράφημα του Johns Hopkins University, που συγκρίνει σωρευτικά τα επιβεβαιωμένα κρούσματα του COVID-19, μεταξύ των χωρών οι οποίες κυρίως επηρεάσθηκαν. Σημειώστε ότι η ημέρα 1 στην καμπύλη άσχετα από το πληθυσμιακό μέγεθος αρχίζει στα 100 πρώτα κρούσματα. Είναι ενδιαφέρον ότι ενώ η καμπύλη της Κίνας γίνεται οριζόντια την 30η  μέρα, η Κορέα σημειώνει το ίδιο επίτευγμα σε 20 μέρες.

Οι σωρευτικές καμπύλες για την Σιγκαπούρη, Χονγκ Κονγκ ή την Ελλάδα, δεν εμφανίζονται γιατί θα συγχεόταν με τον οριζόντιο άξονα του Γραφήματος.

Έχομε ακούσει για την ευθυγράμμιση της καμπύλης και τον υποβιβασμό της κορυφής της. Η λογική είναι ότι εάν ο ρυθμός διάδοσης μπορεί να επιβραδυνθεί αρκετά ενωρίς, με μέτρα καλύτερης υγιεινής, κοινωνικής αποστασιοποίησης και εγκλεισμού των κατοίκων, η κορύφωση παρατηρείται σε αργότερο στάδιο της επιδημίας, αλλά είναι και λιγότερο έντονη.

Οι καμπύλες που ακολουθούν, εκδόθηκαν από τον Λευκό Οίκο και φωτογραφήθηκαν με παραχώρηση του CNN, αν και δείχνουν μόνο τον αριθμό των πιθανών θανάτων, στην περίπτωση καμιάς παρέμβασης, ή με πλήρη εφαρμογή περιοριστικών κυβερνητικών μέτρων, είναι πολύ κοντά στις καμπύλες μόλυνσης που συζητούνται σήμερα στα ΜΜΕ. Αυτές οι καμπύλες θνησιμότητας είναι αποτέλεσμα των καμπυλών μόλυνσης με παρόμοια σχήματα. Μόνο που, δυστυχώς, μέρος των ανθρώπων που πήραν τον ιό, πεθαίνουν, συνήθως λόγω υποκείμενων λόγων υγείας, προβλημάτων καρδιάς, ακραίο στιλ ζωής, ή αδυναμία του ανοσοποιητικού συστήματος, που δεν έχει γίνει ακόμα κατανοητή.

Οι αριθμοί μπορεί να υπερβάλλονται, είτε λόγω εκλογών ή -ελπίζομε – για να προκαλέσουν τον φόβο στους ανθρώπους, ώστε να εφαρμόζουν καλύτερα κανόνες υγιεινής και κοινωνικής αποστασιοποίησης, αλλά διαγράφουν καλά την φιλοσοφία ευθυγραμμο-ποίησης της καμπύλης. Αυτό που φαίνεται καθαρά είναι ότι οι ΗΠΑ, μια από τις πιο προχωρημένες χώρες στην ιατρική πιάστηκε απροετοίμαστη.

Σε ένα σύμπλεγμα καμπυλών μετάδοσης του ιού, συναντούμε τα ίδια σχήματα καμπυλών, αλλά σε μεγαλύτερη κλίμακα, περίπου 20-30 φορές μεγαλύτερη από τους αριθμούς του παραπάνω γραφήματος. Ο ρυθμός της αιχμής σημειώνεται, όταν ο ρυθμός των καθαρών ημερήσιων κρουσμάτων (νέα κρούσματα μείον ο αριθμός αυτών που ιάθηκαν και των νέων θανάτων εκείνη την ημέρα) σταματά να αυξάνεται, η καμπύλη δεν ανεβαίνει και μετά αρχίζει να πέφτει. Η λογική πίσω από αυτή την προσέγγιση, όπως είπαμε είναι να περιορίσει τον χρόνο και την  έκταση της διάδοσης. Αυτό επιτρέπει στην υποδομή των νοσοκομείων να χρησιμοποιηθεί στις επιπλοκές, με αρκετό υγειονομικό προσωπικό, προστατευτικές συσκευές και εξοπλισμό εκτάκτου ανάγκης, όπως κρεβάτια ΜΕθ και αναπνευστήρες. Αν δεν υπάρχουν αρκετά μέσα για την αντιμετώπιση των ειπλοκών, όχι  μόνο ο ρυθμός θανάτου ασθενών μπορεί να διπλασιασθεί, αλλά κολλούν τον ιό και οι γιατροί και νοσοκόμες, μερικοί μπορεί και να τελειώσουν, αδυνατίζοντας ακόμα περισσότερο το σύστημα.

Είναι εύκολο να τραβάς μια θεωρητική καμπύλη πριν ή να καταγράφεις μια άλλη, μετά τα γεγονότα, αλλά πρέπει να βρούμε τρόπο να εκτιμούμε που βρισκόμαστε στην καμπύλη, όσο η κρίση προχωρεί. Ευτυχώς,  τα στοιχεία υπάρχουν σε διάφορους ιστότοπους, που επιτρέπουν την κατασκευή καμπυλών, καθώς το πρόβλημα αναπτύσσεται σε διάφορες πολιτείες ή περιοχές. Χρησιμοποιούμε τα στοιχεία του Π.Ο.Υ., τα οποία, αν και είναι διαθέσιμα με καθυστέρηση μιας ημέρας, είναι τα πιο αξιόπιστα.

Αντί να χρησιμοποιούμε τις σωρευτικές καμπύλες μετάδοσης, όπως αυτές του John Hopkins University στο παραπάνω Γράφημα, εξετάζομε την εξέλιξη των ημερήσιων ρυθμών μετάδοσης. Οι ρυθμοί αυτοί, για να είναι στην πράξη συγκρίσιμοι, σε περιφερειακό, πολιτειακό ή εθνικό επίπεδο, πρέπει να συγκρίνονται σε συνάρτηση με το μέγεθος του πληθυσμού. Αυτό σημαίνει ότι και για την σύγκριση των στοιχείων μεταξύ χωρών, πρέπει να εισαγάγομε έναν εξισορροπητικό παράγοντα. Διαλέξαμε την Ιταλία, ως μια μεγάλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία είχε ταυτοχρόνως και τον μεγαλύτερο σωρευτικό αριθμό κρουσμάτων[1]. Ενώ για την Ελλάδα οι αριθμοί πρέπει να πολλαπλασιαστούν επί πέντε και κάτι, για τις ΗΠΑ πρέπει να διαιρεθούν διά έξη. Εξετάσαμε τους συντελεστές μετάδοσης για την Ελλάδα, Ιταλία (σημείο αναφοράς) Ισπανία, Γαλλία και ΗΠΑ. Όταν προσπαθήσαμε να βάλομε τα στοιχεία σε ένα Γράφημα, βρήκαμε ότι οι ημερήσιες διακυμάνσεις ήταν τόσο μεγάλες, ώστε η γραμμή του ίχνους να γίνεται ακατάστατη, μοιάζοντας με γραμμή χρηματιστηρίου. Προτιμήσαμε να ομαλοποιήσομε το σχήμα, καταφεύγοντας στην μέθοδο του κινητού μέσου όρου των 3 ημερών, που εμφανίζει τις ακόλουθες γραμμές.

Όπως περιεγράφτηκε στην αρχή του άρθρου, η ημέρα έναρξης της επιδημίας στο Γράφημα είναι το 10 ή ο πλησιέστερος αριθμός για τις μεγαλύτερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ιταλία, Γαλλία και Ισπανία, που έχουν πληθυσμούς παρόμοιου μεγέθους). Για την Ελλάδα η ημέρα 1 έπρεπε θεωρητικά να είναι των 2 περιπτώσεων και για τις ΗΠΑ των 80. Χρησιμοποιήσαμε τους πλησιέστερους πραγματικούς αριθμούς, δηλαδή το 3 και 64 αντίστοιχα.

Τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα καθώς οι καμπύλες εμφανίζουν διαφορετικά σχήματα. Αυτό μπορεί να αντικατοπτρίζει, πόσο γρήγορα πάρθηκαν τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης. Είναι περίεργο ότι η Ισπανία, που αρχικά δεν απασχόλησε τα ΜΜΕ, παρουσιάζει πιο απότομη αύξηση από την Ιταλία. Αν και είναι πολύ νωρίς να σαλπίσομε την νίκη, φαίνεται ότι τόσο η Ισπανία όσο και η Ιταλία ίσως έφτασαν την κορύφωση. Η Γαλλία δεν είναι πολύ πίσω. Όσο για τις ΗΠΑ, η κλίση της καμπύλης θα εξαρτηθεί από το εάν μερικοί Ρεπουμπλικάνοι Κυβερνήτες λίγων Πολιτειών στο μέσο της Αμερικής,  θα εφαρμόσουν την αποστασιοποίηση ή τον πλήρη εγκλεισμό σε όλη την έκταση των Πολιτειών τους. Όσο καθυστερούν τη λήψη της απόφασης, τόσο θα καθυστερήσει και η κάμψη της καμπύλης προς τα κάτω. Θα πληρώσουν περισσότερο από την υπόλοιπη Χώρα  για την ανετοιμότητα τους. Αυτό που μπορούμε να δούμε είναι η ένταση της μετάδοσης, την ένταση στα νοσοκομεία και τους πολλούς θανάτους στη Νέα Υόρκη – ελπίζομε στη γρήγορη κάμψη τους – και ότι ο Κυβερνήτης Cuomo αντιμετωπίζει την κρίση στην πράξη με μέσα που εξαντλούνται.

Ας κλείσομε με την μικρή Ελλάδα, που λίγοι στα ΜΜΕ την κοιτούν, εκτός από την  Christiana Amanpour που πήρε συνέντευξη από τον Πρωθυπουργό, ο οποίος ήταν ικανός να απαντήσει με ηρεμία στις προκλητικότατες ερωτήσεις της. Λοιπόν φαίνεται ότι σπρώξαμε την κορύφωση τόσο πίσω, ώστε – αν συνεχιστεί ο γενικός περιορισμός μας με υπακοή των κατοίκων ακόμη και το Πάσχα, θα επιβιώσομε αυτής της οδύσσειας με αξιοσημείωτα λίγες ανθρώπινες θυσίες.  Όμως, το οικονομικό κόστος σύντομα θα φανεί, αλλά ο «Κουμουνδούρος» είναι πεπεισμένος ότι η Κυβέρνηση ήδη προγραμματίζει την προοδευτική ενεργοποίηση της οικονομικής ζωής. Αυτό που είναι ελπιδοφόρο είναι ότι ως έθνος είμαστε τώρα πάλι ενωμένοι.


[1] Το άρθρο γράφτηκε πριν οι ΗΠΑ καταλάβουν την πρώτη θέση.

Από τον Διγενή 3 Απριλίου 2020

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.