Τα νέα, όποιο κανάλι και αν ανοίξεις, κυριαρχούνται από τον κορωνοϊό, αλλά και ο υπόλοιπος χρόνος των τηλεοράσεων κυριαρχείται από εκπομπές πάνω στο ίδιο θέμα. Όλοι και ιδιαίτερα οι τηλεπαρουσιαστές, νομίζομε ότι έχομε γίνει ειδικοί στο θέμα. Πολλές φορές θαυμάζω τους πραγματικούς ειδικούς – λοιμωξιολόγους και άλλους – πώς με ιώβεια υπομονή ακούουν τις κουτές ερωτήσεις που τους κάνουν και τις απαντούν χωρίς να νευριάζουν. Ο κόσμος είναι κορεσμένος μέχρι αηδίας με το ζήτημα.

Γι’ αυτό ακριβώς νομίζω ότι θα ήταν χρησιμότερο να ασχοληθούμε λίγο με τα βαθύτερα νοήματα και μηνύματα της φοβερής πανδημίας, που έχει ήδη σκοτώσει 40.000 συνανθρώπους μας. Ας ελπίσομε ότι δεν θα φτάσουν τα 10.000.000 που προέβλεψε ο Bill Gates στην προφητική ομιλία του το 2015. Αν την ακούσετε στο YouTube, θα νομίσετε ότι περιγράφει με ακρίβεια την σημερινή κατάσταση. Μας δίνει και το πρώτο δίδαγμα: ότι η ανθρωπότητα είναι πολύ προχωρημένη στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη στρατιωτικών και άλλων μηχανισμών, για την αντιμετώπιση της πυρηνικής απειλής – και της τρομοκρατίας θα προσέθετα εγώ – αλλά τελείως απαράσκευη για την αντιμετώπιση των επιδημιών. Και αυτό, παρότι η πρώτη προσπάθεια απαιτεί τεράστια ποσά, συγκρινόμενη με την δεύτερη.

Η τελευταία φράση μάς οδηγεί στο δεύτερο δίδαγμα: Ίσως το «παρότι» στην φράση έπρεπε να αντικατασταθεί με το «διότι».  Η βιομηχανία και το εμπόριο όπλων αποτελούν τον επικερδέστερο κλάδο οικονομικής δραστηριότητας. Και ο «έξυπνος» σύγχρονος άνθρωπος έχει, προ πολλού ξεχάσει, ότι ο Θεός τον έκανε βασιλέα της δημιουργίας. Με δική του επιλογή, υποκατέστησε στην δική του θέση το χρήμα. Η επικρατούσα θρησκεία του σύγχρονου ανθρώπου δεν είναι η πίστη και η λατρεία στον Θεό, αλλά στον Μαμωνά. Το ποιο απτό παράδειγμα είναι των ηγετών τριών μεγάλων χωρών του πλανήτη: Του Trump των ΗΠΑ, του Johnson της Μεγάλης Βρετανίας και του Erdogan της Τουρκίας.  Δήλωσαν – και στην αρχή το έκαναν πράξη – ότι η οικονομία αξίζει περισσότερο από εκατοντάδες χιλιάδες, ίσως εκατομμύρια, συνανθρώπων μας. Η προεκλογική υπόσχεση του Trump και μία από τις πρώτες πράξεις του, όταν εξελέγη Πρόεδρος, ήταν να ξηλώσει τον ευεργετικό νόμο του Obama για την υγεία.

Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει αγωνιστεί και καταφέρει, από κορώνα της δημιουργίας να γίνει πρώτα απάνθρωπος και μετά υπάνθρωπος. Τα έθνη του ΝΑΤΟ βαθμολογούνται ανάλογα με το ύψος των πολεμικών δαπανών τους, αλλά και όλα τα άλλα κάνουν το ίδιο στην πράξη. Συνεχώς ακούμε για προγράμματα περικοπής των δαπανών υγείας και κοινωνικής αλληλεγγύης, αλλά ποτέ για περικοπή των πολεμικών δαπανών, που με περισσή ειρωνεία ονομάζομε «αμυντικές».

Στην ανώτατη παιδεία, σε όλο τον κόσμο, έχουν μειώσει τα προγράμματα των ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών και πολλαπλασιάσει τις σχολές business administration καθώς και των τεχνικών επιστημών, με ακραία εξειδίκευση. Υπάρχει μάλιστα ένας ενδιαφέρων αγγλικός ορισμός του τι είναι ο εξειδικευμένος: “A specialist is someone, who knows more and more about less and less, until he knows everything about nothing”.  Με άλλα λόγια ο σύγχρονος άνθρωπος «έχει χάσει τον μπούσουλα». 

Η πορεία αυτή ξεκίνησε αιώνες πριν, με την θεοποίηση της λογικής και της δύναμης του ανθρώπου. Ήδη από τον 16ο αιώνα, o Francis Bacon απευθυνόμενος στον άνθρωπο του λέει: «Σου φέρνω τη Φύση με όλα τα παιδιά της, για να την κάνεις δέσμια στην υπηρεσία σου και σκλάβα σου»ִ. Ακολούθησε ένα αιώνα αργότερα ο Καρτέσιος με το“cogito ergo sum” (σκέπτομαι άρα υπάρχω), για να αποκορυφωθεί με τον Διαφωτισμό και τον ορθολογισμό του 18ου αιώνα. Από οικονομικής πλευράς, την ίδια περίοδο, άρχισε η βιομηχανική επανάσταση και οι εντυπωσιακές εφευρέσεις του 19ου και 20ού αιώνα. Αργότερα, ο άνθρωπος-βασιλέας της κτίσεως μέθυσε με τα επιτεύγματα του, τα απέδωσε στην δύναμη της οικονομίας και της αγοράς, τις θεοποίησε και τους πέρασε το στέμμα και το σκήπτρο του.

Το έγκλημα συντελέσθηκε κυρίως τον 20ο αιώνα, μετά τους δύο παγκόσμιους πολέμους, που αποτέλεσαν τα ύψιστα παραδείγματα περιφρόνησης της αξίας της ανθρώπινης προσωπικότητας και ζωής, μπροστά στον αγώνα επικράτησης των αντιμαχόμενων ομάδων κρατών, για την απόκτηση «ζωτικού χώρου» ή των πηγών πρώτων υλών. Οι άνθρωποι αυτο-υποβιβάσθηκαν σε στοιχεία της αγοράς, ως καταναλωτές και επενδυτές. Εγκαταλείφθηκαν οι βασικές αρχές των κλασσικών οικονομολόγων ότι οι συντελεστές της παραγωγής είναι τρεις: ο άνθρωπος (ως εργάτης ή επιχειρηματίας), οι φυσικοί πόροι (που αντλούμε από το περιβάλλον) και τρίτο το κεφάλαιο (που βάζει ο επενδυτής ή ο επιχειρηματίας).

Ξεχάστηκαν επίσης οι μακρές αναλύσεις των οικονομολόγων του 19ου και των αρχών του 20ού  αιώνα, για δημόσια ιδιοκτησία των φυσικών πόρων ή τουλάχιστο κάλυψη του εξωτερικού περιβαλλοντικού και κοινωνικού κόστους, από αυτούς που το προκαλούν και όχι από το κοινωνικό σύνολο. Μόλις στο τέλος του 20ού αιώνα η Ευρωπαϊκή Ένωση τόλμησε να θεσπίσει νομοθεσία, που καθιερώνει την ευθύνη του ρυπαίνοντος  και τον υποχρεώνει στην καταβολή αποζημίωσης.

Επικράτησε η δικτατορία του κεφαλαίου και της υπερκατανάλωσης, η οποία επέβαλε, με κύριο παράγοντα το τραπεζικό/χρηματιστηριακό σύστημα, που έγινε παντοδύναμο και προκάλεσε δύο μείζονες παγκόσμιες οικονομικές κρίσεις το 1929 και το 2008. Το χειρότερο όμως, είναι ότι η μόνιμη επίθεση στον περιβάλλον, που έκανε και εξακολουθεί να κάνει το οικονομικό σύστημα, το υποβίβασε τόσο, ώστε να προκαλέσει την κλιματική αλλαγή. η οποία απειλεί την επιβίωση του ανθρώπου, των ζώων και των φυτών στον πλανήτη Γη. Μήπως ο κορωνοϊός είναι ένα ισχυρό μήνυμα, ότι πρέπει να αλλάξομε το σημερινό πρότυπο ζωής μας; Μήπως η φύση μάς προειδοποιεί ότι έτσι που πάμε, προετοιμάζομε ως θύματα όχι μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ή εκατομμύρια ανθρώπους αλλά το σύνολο της ανθρωπότητας;

Ότι πρέπει να αντικαταστήσομε το «εγώ» με το «εμείς» και να διορθώσομε την κλίμακα αξιών, βάζοντας την προστασία της κοινωνίας και της φύσης στην πρώτη θέση;

Από τον Μάξιμο

1η Απριλίου 2020

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.